eSports

Mens en machine: 3D-printen is ook ambacht

In een dikke, vaste sliert komt de klei uit de printkop. Hij beweegt in grillige cirkels over een oppervlak. Aanvankelijk lijkt het nog een willekeurige vorm, maar naar verloop van tijd staat er het begin van een vaas. Niet zomaar een vaas, maar eentje met een bijzondere algoritmische vormgeving. De textuur is heel mooi: eenmaal afgebakken straalt de klei een mooie matheid uit. Laagje voor laagje – ongeveer een halve millimeter dik – geeft het de geprinte objecten iets aards. Zoals de wanden van de Grand Canyon.

Olivier van Herpt is er jaren zoet mee geweest om zijn 3D-printer te bedenken en te finetunen. Eigenlijk is het apparaat nog steeds niet af, want hij blijft bijschaven, sleutelen en uitproberen. Zijn kleiprinter is inmiddels bekend in de designwereld, ontwerpers willen graag met hem samenwerken en nieuwe toepassingen bedenken. “Dat is wat ik het leukste vind. Ik bouw graag machines die iets kunnen maken wat ik zelf niet kan maken. Ik vind het interessant om te zien wat anderen er dan vervolgens mee doen.”

3d-printing-ceramic-delta-big-2

3D-printen roept bij veel mensen een high tech connotatie op. Plastics, nieuwe materialen, onderdelen en praktische toepassingen. Maar als je de vazen van Van Herpt ziet, krijg je juist een heel ambachtelijk gevoel bij zijn product. “Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in 3D-printing, maar ik vond dat in het resultaat geen leven zit. Zo kwam ik op het idee om een natuurlijk product zoals klei te gebruiken.” Toch had hij met zijn blote handen nooit het resultaat gekregen dat er nu ligt. Zo precies en laagje voor laagje kun je geen object maken zonder machine.

Maar tegelijkertijd heeft hij als ontwerper wel degelijk invloed op hoe de vaas uit de printer komt. Niet alleen doordat hij via een USB-aansluiting zijn 3D-ontwerp naar de printer stuurt, maar ook doordat hij het proces kan manipuleren. Zo kan hij verschillende kleuren klei toevoegen of de machine laten trillen, zodat er onverwachte onregelmatigheden in zijn vazen komen. De machine zelf laat af en toe ook een ‘steekje vallen’. Door de dikke consistentie van de klei, en doordat de machine soms iets te snel het hoekje om gaat, zijn de randjes hier en daar een beetje rafelig. Her en der zitten wat dikkere korreltjes. Al deze ‘oneffenheden’ maken de vazen alleen maar mooier en geven ze een soort ambachtelijk, authentiek gevoel.

3d-printing-ceramics-close-up-2

Van Herpt spendeerde twee jaar aan zijn machine. Hij wilde een model maken dat grotere objecten kan printen dan de kleine desktop modelletjes, maar ook een minder kolossaal en duur geval dan een industrieel model. Met hulp van een bevriende werktuigbouwkundige maakte hij de machine grotendeels zelf. De ‘cartridge’ van de 3D-keramiekprinter is een cilinder die hij steeds vult met klei. Deze klei is niet verdund met water, maar komt recht uit het pak. Daardoor is de consistentie erg vast. Als de printer aan de gang gaat, is er dus een zeer hoge druk nodig om de klei uit de cilinder te persen. Die gaat vervolgens een soort tuinslang in die uitkomt in de printkop, een soort spuitmondje. De printer is groot genoeg en de klei is stevig genoeg om grote objecten uit te printen: 80 centimeter hoog en 42 centimeter in doorsnede. “Het kan nog groter, maar dan moet ik een nieuwe, grotere machine bouwen.”

3d-printing-ceramic-printer-2

Van Herpt bewaart vrijwel alles wat hij print. De eerste schalen en vaasjes zijn tamelijk klein, omdat hij toen nog werd gehinderd door beperkingen. “Ik mengde de klei toen nog met water, zodat die dunner was en makkelijker te printen. Maar daardoor zakten de objecten sneller in.” Een ingezakte schaal van witte klei die in de kast staat is getuige hiervan. Eenmaal afgebakken is die hard, maar door het weefpatroon lijkt het alsof er een soort gebreide lap ligt. In andere vazen experimenteert Van Herpt met een combinatie van fijne, dunne lagen en grove, pasteuze stukken. “Je kunt zoveel met deze machine, dat het lastig is om me te focussen”, zegt hij. “Ik wil nu gaan werken aan een collectie, die mensen straks ook daadwerkelijk kunnen kopen.” Welke machine hij in de toekomst nog gaat bouwen, dat zal de tijd leren. Deze 3D-printer is in ieder geval niet de laatste.

Dit artikel delen

Gerelateerde onderwerpen

Doe-het-zelvers

Lees dit hierna